laptop

Wyobraź sobie, że Twoje zdjęcia z chmury, maile i dokumenty firmowe nie są przechowywane w „jakiejś bliżej nieokreślonej chmurze”, tylko… na dnie morza. Brzmi jak science fiction, ale podwodne centra danych to realny kierunek rozwoju technologii, który już był testowany w praktyce i może wrócić na większą skalę.

Kilka lat temu Microsoft zrealizował eksperyment o nazwie Project Natick, w ramach którego szczelnie zamkniętą kapsułę z serwerami umieszczono na dnie morza. Przez około dwa lata działała ona bez fizycznej ingerencji człowieka. Po wyjęciu okazało się, że awaryjność serwerów była niższa niż w klasycznych centrach danych na lądzie. To zaskoczyło nawet samych inżynierów.

Dlaczego w ogóle ktoś wpadł na pomysł, żeby chować serwery pod wodą? Jednym z największych problemów centrów danych jest chłodzenie. Serwery generują ogromne ilości ciepła, a ich przegrzanie prowadzi do awarii i spadku wydajności. W tradycyjnych obiektach potrzeba zaawansowanych systemów klimatyzacji, które zużywają mnóstwo energii. Tymczasem woda morska jest naturalnie zimna i stanowi doskonałe środowisko do odprowadzania ciepła. Ocean działa jak gigantyczny, darmowy radiator.

Drugim powodem jest lokalizacja użytkowników. Ogromna część populacji świata mieszka w pobliżu wybrzeży. Umieszczenie centrów danych blisko dużych miast nadmorskich skraca drogę, jaką muszą pokonać dane, co może zmniejszać opóźnienia. W świecie, gdzie milisekundy mają znaczenie dla gier online, wideokonferencji czy transakcji finansowych, to realna przewaga.

Jest też aspekt ekologiczny. Nowoczesne centra danych zużywają tyle energii, co małe miasta. Firmy technologiczne szukają więc sposobów na redukcję śladu węglowego. Podwodne kapsuły można zasilać energią z morskich farm wiatrowych lub pływów. W teorii możliwe jest stworzenie niemal bezemisyjnych centrów danych. To ważne, bo infrastruktura stojąca za internetem jest znacznie bardziej „fizyczna”, niż wielu osobom się wydaje.

Oczywiście pojawiają się też pytania. Co z wpływem na środowisko morskie? Co z naprawami? Jeśli coś się zepsuje, nie wystarczy wysłać technika do serwerowni — trzeba wydobyć całą kapsułę. Dlatego takie systemy projektuje się jako maksymalnie bezobsługowe i szczelne. W eksperymentach analizowano też, czy ciepło oddawane do wody nie szkodzi lokalnym ekosystemom. Wyniki były raczej uspokajające, ale przy skali globalnej temat wymagałby ścisłej kontroli.

Choć Microsoft Azure na razie nie przeniósł masowo swoich usług na dno mórz, sam eksperyment pokazał, że da się myśleć o infrastrukturze cyfrowej w zupełnie nowy sposób. Inni giganci chmurowi, jak Google czy Amazon Web Services, również inwestują miliardy w bardziej efektywne i ekologiczne centra danych, choć niekoniecznie pod wodą.

Najciekawsze w tej historii jest to, że internet, który wydaje się niematerialny, w rzeczywistości opiera się na bardzo fizycznej infrastrukturze: kablach na dnie Ocean Atlantycki, halach pełnych serwerów i elektrowniach produkujących prąd. „Chmura” to tylko wygodna metafora. Twoje dane zawsze gdzieś są — i czasem to „gdzieś” może znajdować się kilkadziesiąt metrów pod falami.

Jeśli chcesz, mogę następnym razem zaskoczyć Cię czymś jeszcze dziwniejszym, na przykład technologiami czytania myśli, komputerami biologicznymi albo miastami drukowanymi w 3D.